Rexen

(German Rex, Cornish Rex, Devon Rex, Selkirk Rex, La Perm)

Katten met krulletjes

Copyright tekst : K. v.d. Wijk 

 

Van oorsprong hebben katten een kortharige vacht. De langharige vacht is als een mutatie ontstaan en vindt zijn oorsprong in Zuid-Rusland. Omdat het in die streken bitter koud kan zijn, konden alleen katten met een lange dikke vacht overleven en de kat heeft zich aan die omstandigheid aangepast. De langhaarfactor verspreidde zich over de katten in Turkije en manifesteerde zich uiteindelijk in de zogenoemde Angora katten. Uit deze katten zijn alle rassen met lang- of zgn. halflanghaar ontstaan.

Het is algemeen bekend, dat nucleaire straling mutaties kan veroorzaken. In 1995 werden mij in Rusland een Rex kitten en een Sphynx getoond, die uit de Oeral kwamen, uit een gebied waar proeven met atoombommen waren geweest. Maar straling hoeft niet per definitie atoomstraling te zijn. Op bepaalde plaatsen op aarde komt “natuurlijke” straling voor, die invloed kan hebben op het erfelijke materiaal. Het is dan ook heel goed mogelijk, dat de mutaties, die Rex-vachten doen ontstaan, hun oorsprong hebben in stralingsinvloed. Zo ontstond de Devon Rex in de onmiddellijke omgeving van een tinmijn.

Hoewel er in het verleden waarschijnlijk wel meer katten met een Rex-vacht zijn geweest, is de eerste bekende Rexkat de German Rex.

German Rex
De eerste Rex waarover iets bekend is leefde in het begin van de jaren dertig in Oostpruisen en heette Munk. Hij staat in de Rexkatten geschiedenis bekend als Pruisisch Rex. Omdat er niet gericht met deze Munk is gefokt, verdween het Rexen-gen natuurlijk weer.

De volgende Rex werd in 1951 bij een ziekenhuis in Oost-Berlijn waargenomen. Door het ziekenhuispersoneel werd het dier al vier jaar gevoed voordat een kattenfokster op deze kat attent werd gemaakt. De zwarte poes werd door haar gevangen en om haar gekrulde vacht Lämmchen genoemd. Van een huiskater kreeg Lämmchen een nest van enkel normaalharige kittens.

Toen een van de zonen (Fridolin) werd teruggepaard aan zijn moeder ontstond een nest van 2 Rex katertjes en 2 normaalharige poesjes. Dit leverde het bewijs, dat de erfelijke factor voor dit haartype recessief vererfde. Zo werd de basis gelegd voor de German Rex, een ras, dat nog steeds in Duitsland bestaat.

Omdat er steeds huiskatten werden gebruikt en er geen andere rassen werden ingekruist, werd het huiskattentype met een krulletjesvacht vastgelegd. Het is een kat van gemiddelde grootte, die noch massief, noch elegant van bouw is. Volgens Duitse fokkers zijn de vachten nogal verschillend. De beste hebben een korte, zijdeachtige, regelmatig gekrulde vacht, maar er zijn er ook, die een harde onregelmatig draadachtige vacht hebben.

Omdat er in Duitsland weinig belangstelling voor deze Rex-soort bestond, werden er enige dieren naar Amerika geëxporteerd. Toen daar een German Rex met een Cornish Rex werd gekruist, bleken alle kittens krulletjesvachten te hebben. Hieruit blijkt dat de German Rex en de Cornish Rex genetisch identiek zijn.

In 1968 waren er nog maar drie German Rexen over. Toen vatte de familie Barensfeld in het voormalige Oostduitsland het plan op het ras weer op te bouwen. De drie German Rexen waren sterk aan elkaar verwant en daarom werd er met gewone huiskatten gefokt, om een gezonde nieuwe basis te verkrijgen.

In 1980 vond Frau Anneliese Hackmann op Lanzarote een rood/witte Rex kater ,Locki, en toen bleek, dat deze kater met de bestaande German Rex poezen gekrulde kittens verwekte kreeg het ras weer een nieuwe impuls. Met behulp van de invloedrijke Anneliese Hackmann erkende de FIFé het ras in 1982. Maar toen zij stopte met fokken kwam het ras weer in een moeilijke positie.

Eind vorige eeuw waren er niet veel German Rexen over. Met behulp van de Duitse fokster Frau Janicke en de Zwitserse fokster Frau Schwarzenbach werd het ras voor de toekomst behouden. Het is jammer, dat de German Rex nooit echt populair is geworden. Het is een heel aantrekkelijke kat met een prachtige vacht en een heel lief aanhankelijk karakter. Gelukkig is er nieuwe hoop. Nu , 2007, zijn er ook weer German Rexen in Nederland. En het is de bedoeling, dat er mee wordt gefokt.

Andere Rex-katten kregen meer bekendheid nl. de Cornish en de Devon Rexen. Deze beide Rex-rassen zijn in de jaren zestig in Engeland ontstaan en veel populairder geworden dan de German Rex. Ik zag voor het eerst een Rex op de decembershow van Felikat in de Korenbeurs te Amsterdam in 1967, waar ik een nestje Siamezen showde. Hoewel ik mijn nestje niet wilde verlaten, ging ik met een kennis mee, die me vertelde dat er iets bijzonders te zien was. Uit Denemarken waren exposanten gekomen met wel negen Rexen. Zowel Cornish- als Devon Rexen. Vijf werden er in Nederland verkocht. De bekendste is de Devon Rex “Geraldine Plys af Wessel” geworden. Later volgden er meer importen voornamelijk uit Engeland.

Cornish Rex
Op een boerderij in Bodmin Moor in het Engelse Cornwall werd in 1950 uit een schildpad met witte huiskat een nestje van vijf kittens geboren. De eigenares Mrs. Ennismore merkte op dat één van de kittens anders dan de andere was. Het vachtje was gekruld, zoals ook bij Rex-konijnen voorkomt. Ze noemde het katerkitten Kallibunker.

Omdat ze het wel interessant vond, paarde ze een jaar later Kallibunker aan zijn moeder en kreeg zo weer enige krulhaarkittens en enige kittens met normaal haar. Dit leverde het bewijs op, dat het gen dat verantwoordelijk is voor het ontstaan van deze gekrulde vacht recessief vererfd. Zo fokte ze enige jaren door maar door de inteeltontstonden er gezondheidsproblemen.

De bekende kattenfokker en geneticus Mr. Brian Sterling-Webb werd opmerkzaam gemaakt op de bijzondere katten van Mrs. Ennismore. Op zijn verzoek verkocht ze een volwassen zoon van Kallibunker aan hem. De naam van dit katertje was Poldhu. Hoewel Poldhu al kittens had verwekt lukte het niet meer met deze kater te fokken. Daarom gaf Mrs. Ennismore een andere kater, de crèmewitte Sham Pain Chas aan Mr. Stirling-Webb, zodat hij zijn experimenten kon voortzetten.

Om een veelzijdige genenpool te krijgen werden er allerlei soorten katten, zoals Burmezen, huiskatten, Siamezen en Brits Kortharen voor de fok gebruikt. Toen echter in 1960 in Devon nog een Rexkat werd ontdekt, dacht men een nog grotere spreiding in het fokmateriaal te hebben. Groot was de verbazing toen uit de kruising van de Cornish Rex met de Rex uit Devon gewone gladharige kittens ontstonden.

De Rex vachten werden door verschillende genen veroorzaakt. Daarom werden de beide Rexen niet meer gekruist en konden er verschillende types en verschillende rassen ontstaan. De vacht van de Cornish Rex is heel bijzonder, want de krullen worden veroorzaakt door kortere en dunnere haren dan van een normale kattenvacht. Bovendien ontbreken de dekharen en hebben de donsharen van nature de neiging om te krullen. De verzorging is gemakkelijk. Af en toe borstelen met een zachte borstel en om de krullen duidelijker tevoorschijn te toveren even met een vochtige hand over de vacht strijken! De Cornish Rex werd al in 1967 als zelfstandig ras erkend. Een mooie Cornish Rex vacht doet mij altijd aan, "Astrakanbont” denken.

Devon Rex
Toen de Cornish Rex al tien jaar bestond, werd er in het graafschap Devon in een nest van een gewone huiskat een krulharig kitten ontdekt. De moeder was een kortharige tortie poes en de vader zou een zwarte krulharige kater zijn, die men in de buurt van een verlaten tinmijn had gezien. Later heeft men pogingen ondernomen om deze onbekende zwarte krulhaarkater te vangen, maar daar is niets van terechtgekomen.

De eigenares van het nestje met het bijzondere katertje heette Mrs. Cox. Ze vond het krulharige katertje interessant, hield hem en noemde hem Kirlee. Het toeval schoot haar te hulp, want ze zag in de Daily Mirror een foto van een Cornish Rex. Toen ze contact met de eigenares opnam, was het contact met de geneticus Mr. Brian Stirling-Webb gauw gelegd. Natuurlijk was men blij met dit nieuwe katertje. Hij kon de fok van Rexen alleen maar verder helpen dacht men.

Toen Kirlee volwassen was en een Cornish Rex poes had gedekt, wachtte men met spanning de geboorte van de kittens af. Groot was de verbazing en de teleurstelling toen bleek dat er alleen maar gladharige kittens uit deze combinatie waren voortgekomen. Na nog enkele kruisingen van Kirlee met Cornish Rex poezen moest men wel tot de conclusie komen, dat het hier om twee verschillende Rex genen ging.

Men besloot dan ook om twee verschillende fokprogramma's op te zetten en de twee soorten niet meer te kruisen. Men besloot tevens om de unieke kopvorm van Kirlee als uitgangspunt te nemen voor de beschrijving in de standaard van het onderdeel KOP. Omdat het aantal katten waarmee gefokt werd om het ras op te zetten erg klein was, ontstonden er in de tweede helft van de zeventiger jaren grote gezondheidsproblemen en manifesteerden zich afwijkingen. Om uit dit dal te komen bleef er maar één weg over: kruisen met andere gezonde rassen.

Onder leiding van de bekende geneticus Roy Robinson werden er speciale fokschema's opgezet en deed men testkruisingen. Fokkers over de hele wereld werkten hier aan mee. Ook Nederlandse Devon fokkers hebben belangrijk werk verricht om het ras voor uitsterven te behoeden. Door de genenpool divers te maken, ging de gezondheid van de Devon enorm vooruit, maar het hele speciale van de kopvorm was enige jaren verdwenen.

Inmiddels is men al weer zo ver, dat de unieke kopvorm met de E.T. uitdrukking weer is teruggekeerd. Ook de Devon Rex vererft zijn krulletjes recessief. Eigenaren van Devon Rexen moeten erop verdacht zijn dat Devons relatief veel oorsmeer aanmaken. Dit heeft eens tot problemen geleid bij de veterinaire keuring op een tentoonstelling. De dierenarts zag het oorsmeer voor oormijt aan en weigerde de kat goed te keuren. Het is dus verstandig om de oren van de Devon Rex regelmatig te controleren.

De vacht van de Devon Rex levert nogal eens problemen op. De haargroei is nl. onderontwikkeld. Bovendien vertonen de haren een onregelmatige diameter met verdikkingen en vernauwingen. Dit maakt de haren brosser waardoor ze nogal eens afbreken en dat levert kale plekken op. Deze kale plekken treden vooral op buik, borst, nek en schouders op. Door selectie is de vacht van de Devon Rex de laatste jaren zeer verbeterd.

Nederlandse Rex (Dutch Rex)
Wist u dat er ook een zgn. Dutch Rex bestaat? Helaas is dit ras nooit geliefd geworden. De vacht is niet mooi gekruld, maar meer draadharig van structuur. Bovendien verdwijnt de gekrulde vacht gedeeltelijk als de kat ouder wordt. Bij volwassen dieren is de gekrulde vacht vaak vervangen door grof stoppelhaar. Bovendien neigt de vacht tot kaalheid op verscheidene plaatsen.

Wat wel interessant is aan de Dutch Rex is de manier van vererven. Alle tot nu toe genoemde Rexen vererven hun speciale vacht met behulp van een recessief gen. De Dutch Rex vererft zijn vachtstructuur met behulp van een dominant gen. Dat betekent, dat slechts één van de ouders zelf een Dutch Rex hoeft te zijn om Dutch Rex kinderen te krijgen. Ik heb de Dutch Rex in 1969 zelf gezien, maar ik vond het geen mooi aantrekkelijk geheel.

American Wirehair
Dit Amerikaanse Ras lijkt wel wat op de Dutch Rex. Sinds korte tijd zijn ze in Europa. Ik heb ze in Lyon en in Brussel gekeurd. De vacht voelt hard en stug aan. Het type van de kat komt overeen met het type van de American Shorthair. Ook deze spontane mutatie vererft dominant.

Selkirk Rex
Ook deze Rex vererft zijn krulletjes dominant. Dit ras is ook in Amerika ontstaan en genoemd naar de cattery van de promotor: Jeri Newman. Geschiedenis 1987 Het begon allemaal in Montana in de Verenigde Staten van Ameri¬ka. In een nest van gewone huiskatten bleek een van de kittens een ongewone gekrulde vacht te bezitten. Ze kwam in het bezit van een Perzenfokker (Jeri Newman) en hij noemde haar Miss De Pesto. De kleur van Miss De Pesto is blue-cream met wit en ze is kortharig.

Omdat er in de wijde omgeving geen Rex katten voorkomen, veronderstelde Jeri dat hij wel eens met een nieuw Rex-gen te maken kon hebben. Toen de poes volwassen was werd ze gepaard aan een Perzische kater. Het nest bevatte een grote verrassing, want van de zes kittens waren er drie krulharig en drie normaalharig. Het bewijs was hiermee geleverd dat dit nieuwe Rexen gen dominant vererfde.

Uit de verdere experimenten die Jeri met Miss De Pesto uitvoerde bleek dat ze zowel een factor voor langhaar als een factor voor points droeg. Het mooiste kitten van Miss De Pesto was een zwart-witte korthaar Rex kater genaamd Oskar Kowalski. Van deze kater is veel gebruik gemaakt om het ras op te bouwen en hij komt in praktisch alle stambomen van Selkirk Rexen voor.

Hoe ziet deze Rex er uit? Het is een vrij grote, gespierde kat met zware botten. De poten zijn vrij lang en stevig. De staart is dik en eindigt in een ronde punt. De vacht mag zowel kortharig als (half)langharig zijn. Beide vachtsoorten zijn toegestaan. Alle kleuren zijn toegestaan, ook colourpoints. De dikke vacht vertoont duidelijke krullen en doet aan een lammetjesvacht denken. De kopvorm is rond met een kort vierkant snuitje. De ogen zijn rond van vorm. De oren zijn gemiddeld van grootte. De snorharen zijn gekruld. In het profiel is een duidelijke glooiing bij de neusbrug en een stevige kin met een goed sluitend gebit.

Fokken In Amerika is in overleg met Tica genetici en fokkers, dat de Selkirk Rex met de volgende rassen mag worden gekruist, Amerikaanse Kortharen, Brits Kortharen, Perzen en Exotics. Op deze wijze wil men een diversiteit in de genenpool verkrijgen, maar het is de bedoeling dat op den duur uitsluitend Selkirk Rexen onderling worden gekruist. In navolging van de Tica worden alle kittens met een niet gekrulde vacht als Selkirk Straight in het stamboek ingeschreven. Deze dieren hebben geen CAC status.

In Europa zijn ze al regelmatig op shows verschenen. In Frankrijk, Zwitserland, België en in Nederland zijn enige fokkers, die zich serieus met de fok van dit ras bezighouden. Ik raakte geïmponeerd door het uiterlijk van de Selkirk Rex en het zachte meegaande karakter. Bij navraag werd mij verteld dat de vacht van de Langhaar variëteit wel veel verzorging nodig heeft, maar het klit niet zo erg als ik veronderstelde. Toch is deze langhaar Selkirk Rex naar mijn mening alleen geschikt voor de eigenaar die veel tijd aan het onderhoud wil besteden en veel verantwoordelijkheidsbesef heeft.

La Perm
Alweer een in Amerika ontstane Rex. Het type van de kat komt overeen met de American Shorthair. Ook deze Rex-variant vererft zijn krullen dominant. Het was de kattenfokster Linda Koehl die in Dallas, Oregon, de Rex poes Curly ontdekte. Linda vond het een mooi en interessant katje, maar ze had aanvankelijk helemaal niet de bedoeling om gericht met dit katje te gaan fokken.

Toen ze steeds meer kittens met gekrulde vachtjes in haar huiskattennestjes ontdekte, werd haar belangstelling gewekt en ging ze op informatie uit. Ze bezocht kattententoonstellingen en sprak met fokkers en keurmeesters. Ze bedacht ook een naam en inofficieel noemde ze haar katten:,,The Dallas La Perm” Genetici van de Tica hielpen haar met het opstellen van een fokprogramma en het opstellen van een standaard.

De vacht van deze Rex-variant komt zowel in korthaar als in halflanghaar voor. De vacht vertoont een gekrulde kraag en is heel dicht van structuur. Volgens de informatie, die ik van Linda Koehl kreeg worden de kittens of bijna kaal  (BB) of met een gekrulde vacht (BC) geboren. Ook komen er kittens met een normale vacht in de nesten voor. De bijna kale kittens krijgen na enige weken een gekrulde vacht.

De La Perm Rex verliest een keer in zijn of haar leven de vacht in zijn geheel. Na deze tijdelijke kaalheid komt de vacht mooier en voller terug. La Perm is een vrolijke kat met een grote affectie voor de mensen die haar verzorgen Alle kleuren zijn toegestaan. De La Perm mag alleen met de American shorthair gekruist worden. In feite is het ras nog in ontwikkeling en in Nederland nog niet erkend, maar er zijn in Nederland al enige fokkers, die het ras met enthousiasme promoten
Poedelkat
De Duitse Frau dr. Rosemarie Wolff wilde een duidelijk nieuw kattenras creëren en combineerde de gevouwen oortjes van de Scottish Fold met de gekrulde vacht van de German Rex in een kat. Ze noemde dit ras Poedelkat, omdat deze kat op een poedel zou lijken.

Een enkele maal verschijnt er een poedelkat op een Duitse tentoonstelling. De meningen over deze Poedelkat zijn nogal verdeeld. Of men vindt het leuk, mooi en grappig of men keurt deze combinatie volledig af. In ieder geval is het geen populaire kat geworden en in Nederland nog niet erkend.