De Sphynx


De kat "zonder" haar

Copyright tekst : K. v.d. Wijk 

 

Geschiedenis
Hoewel er van de oorsprong van deze kat weinig bekend is, blijken er in het verleden zo nu en dan naaktkatten geboren zijn. Ze moeten echter al eeuwen geleden bij de Azteken zijn voorgekomen. De haarloze katten werden Mexican Hairless genoemd. Omdat het gen, dat verantwoordelijk is voor de haarloosheid recessief vererft, kan dit gen vele generaties verborgen blijven voor het te voorschijn komt. Dit gebeurt als twee katten die allebei dit verborgen gen voor kaalheid dragen samen jongen krijgen.
Het duurde tot 1966 voor er melding werd gemaakt van een nestje gewone huiskatten, waarin een volledig haarloos kitten voorkwam. Dit nestje was in Ontario geboren. Toen een kattenfokker, Ryadh Bawa, ervan hoorde, wist hij de eigenaar over te halen om hem zowel het kitten als zijn moeder te verkopen. Toen moeder en zoon aan elkaar gepaard waren, leverde dit zowel haarloze als behaarde kittens op. Met nakomelingen van dit eerste paartje werd ook door andere fokkers gefokt.
Door ziektes, onderlinge conflicten en onoordeelkundig fokken verdween -op één poes na- het hele bestand van deze lijn. Deze poes heette Dutchie Nefertiti. Nefertiti werd in 1973 door Mrs. Sandy Kaiser gekocht. Dit alles speelde zich af in Canada.
In 1978 kocht de Nederlander dr. Hugo Hermandes een zoon en een dochter van Nefertiti. Zo kwamen de eerste Sphynxen in Europa. Helaas kwamen er geen nakomelingen van deze beide dieren. Toen er later weer twee naaktkatjes in Ontario werden geboren, werden er twee zusjes -Punkie en Paloma- naar Hugo Hermandes (cattery naam Xochitlalpan) gezonden.
Toen ze volwassen waren, werd er voor Paloma een kater gezocht. Omdat er in Nederland geen Sphynx kater was, werd ze door een Devon Rex kater gedekt. Deze keuze werd gemaakt, omdat de lichaamsbouw van beide rassen redelijk goed overeenkomt. Het koptype is echter heel verschillend. De kop van de Sphynx is langer dan van de Devon Rex en de oren van de Sphynx zijn groter en ook hoger geplaatst dan die van de Devon Rex. Dit alles geeft de Sphynx een hele andere gezichtsuitdrukking.
Een nieuwe lijn ontstond toen op een boerderij in Minesota in 1974 een poes kwam aanlopen, die geregeld haarloze kittens kreeg. Van deze poes, die de naam Jezabelle kreeg, stammen Epidermis en Dermis af. Ze werden door Kim Mueske gekocht en bewust voor de fok van naaktkatten gebruikt. Zij was allergisch voor kattenhaar en was blij deze katten te kunnen bezitten.

Aanvankelijk waren de Sphynxen vooral op Franse shows te zien. Ze werden als publiekstrekkers vaak op affiches afgebeeld; Fransen zijn altijd heel geïnteresseerd als er iets nieuws te zien valt. De Sphynxen waren dan ook meteen een groot succes in Frankrijk. Dat ze het eerst in Frankrijk op shows te zien waren is niet verwonderlijk, omdat de kittens uit het eerste -in Nederland- geboren nest door Guy Pantigny en Patrick Chalain waren gekocht. Ze vertelden mij dat ze met latere kruisingen van Sphynxen en Devon Rexen geen goede resultaten hadden gehad. Ze kruisten ze ook met Cornish Rexen, hetgeen volgens hen betere Sphynxen opleverde. Het is zelfs voorgekomen, dat er langharen in hun nesten voorkwamen. Of de langhaarfactor van de Rexen of van de Sphynxen afkomstig was, konden ze me niet vertellen.
Om de genenpool te vergroten zijn er ook kruisingen gemaakt met mooie en gezonde huiskatten. Omdat het gen voor haarloosheid (hr) recessief vererft, hebben de kittens uit zo’n combinatie allemaal normaal haar. In een volgende generatie kan men met de juiste partner weer haarloze kittens verwachten.

Tegenwoordig zijn er door zorgvuldig fokken vele mooie en gezonde Sphynxen. In april 2001 is de Sphynx op een Mundikatshow in Arnhem door de FIFé erkend. Vele onafhankelijke Sphynxenfokkers waren op die show aanwezig om voor het vereiste aantal dieren te zorgen.
De tegenwoordige Sphynxen zijn sterke en gezonde katten. Hun nestgrootte bedraagt vier tot zes kittens. Veel mensen denken dat ze door hun haarloosheid gauw last van de kou hebben en dat ze erg vatbaar zijn voor ziektes. Dit blijkt niet te kloppen. Het zijn wel heel goede eters, hetgeen waarschijnlijk nodig is om hun lichaamstemperatuur op peil te houden. Ze gaan ook heel graag naar buiten. Zelfs sneeuw is geen bezwaar om naar buiten te gaan. De zon kan schadelijk zijn voor de naakte huid. Vooral de witte dieren kunnen een verbrande huid krijgen. De gepigmenteerde gedeelten worden in de zon donkerder van kleur.

Al met al is de Sphynx niet alleen een spectaculair uitziende kat, maar het is ook een speelse en aanhalige aaibare huisgenoot. Hoewel de Sphynx er haarloos uitziet, is hij niet echt kaal. De naakte huid voelt aan als een zeemleer, maar is vaak bedekt met heel fijn donshaar, wat bijna niet te zien en te voelen is. Door het ontbreken van een vacht voelt de kat heel warm aan. Op de oren, het snuitje, de staart, voeten en scrotum is kort, dun, zacht haar toegestaan, evenals een plukje haar op het uiterste puntje van de staart. Dit laatste wordt wel heel toepasselijk leeuwenstaart genoemd. Snorharen mogen aan- en afwezig zijn.Vooral op de kop komen veel rimpels voor Hoe meer rimpels hoe mooier!

Verzorging
Het is verstandig om de Sphynxen en de met Sphynxen samenlevende andere katten regelmatig de nagels te knippen. Bij wilde kattenspelletjes kunnen de scherpe puntige gedeelten van de nagels de huid van de Sphynx beschadigen. Bovendien moet men de Sphynx regelmatig wassen. Het huidsmeer en het zweet van de katten kunnen vieze vlekken op uw kleding en meubilair geven. Door ze te wassen met een goede shampoo kan men dit voorkomen. Wel moet men proberen uit te zoeken welke shampoo het beste voor de Sphynx in kwestie is. Soms hebben ze, voor een bepaald merk, een allergische reactie. Houd verder de oren goed schoon. Ook tussen de tenen en de kussentjes onder de poot goed wassen. Het is voorgekomen dat op een tentoonstelling de bruine oorsmeer van een Sphynx voor oormijt werd aangezien. En de kat werd geweigerd! Als uw kat veel buiten komt en graag in de zon zit, moet u oppassen. De huid van de Sphynx kan gemakkelijk verbranden.Vooral de lichtgekleurde katten hebben hier last van .Smeer ze daarom in met een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor. Om de lichaamstemperatuur constant te houden moet de Sphynx regelmatig en vrij veel eten. Daarom moet er de hele dag brokjes klaar staan. De Sphynx is echter geen koukleum .Hij kan zomer en winter in een goed afgeschermde tuin of balkon uitgelaten worden.

Kattenhaarallergie
Mensen met een allergie voor kattenhaar kunnen mogelijkerwijs een Sphynx aanschaffen en toch het plezier van een kat in huis beleven. Helaas gaat dit niet altijd op, omdat veel mensen niet alleen voor de haren maar ook voor de huidschilfers van de kat allergisch zijn

Karakter
Sphynxen zijn aanhalige, sociaal ingestelde katten. Ze hebben veel aandacht nodig en er moet goed op hun verzorging gelet worden, want ondanks hun haarloosheid hebben ze veel verzorging nodig. Sphynxen zijn nogal uitbundig in hun spelgedrag. Ze bespringen graag hun ‘’prooi” en als die prooi bestaat uit uw benen, dan zult u merken hoe scherp hun nagels zijn. Clubs: De eerste Sphynxenclub ISBFA werd in 1989 opgericht.